|
Strona 1 z 4 Wykonywanie niektórych zawodów wiąże się ze szczególnymi umiejętnościami, niezależnością, samodzielnością i odpowiedzialnością. Ustawy regulujące działalność tych tzw. wolnych zawodów przyznają im pewną autonomię, ustanawiając też ogólne zasady postępowania zgodnie z zasadami etyki zawodowej. Samorządy zawodowe działają na podstawie ustaw korporacyjnych i określają szczegółowo treść zasad etyki lekarzy, adwokatów, radców prawnych i notariuszy. Osoby te nabywają prawo wykonywania zawodu w wyniku uzyskania szczególnych uprawnień i wykonują go w ramach samodzielnie prowadzonej działalności gospodarczej. Wykonywanie wolnego zawodu ma zawsze osobisty charakter. Osoby te obdarzone są przez społeczeństwo szczególnym kredytem zaufania, są osobami zaufania publicznego.
Zaufanie do lekarzy, adwokatów, notariuszy wynikało kiedyś z wysokiego morale tych zawodów, ze spełniania szczególnego rodzaju misji. Poza kompetencją zawodową towarzyszył im prestiż społeczny. Obecnie większy nacisk położony jest na profesjonalizm oraz skuteczność działania niż na spełnienie szczególnego rodzaju misji. Wynika to m.in. z postępującej komercjalizacji, szybkiego tempa i dehumanizacji życia. W Polsce daje się zauważyć osłabienie autorytetu wolnych zawodów, co jest pochodną ogólnego osłabienia autorytetu warstwy inteligencji. Mimo tego nadal etyka i przestrzeganie zasad godności zawodowej odgrywają istotną rolę w praktyce zawodowej członków poszczególnych korporacji. W wykonywaniu tych zawodów cenione jest współzawodnictwo w oparciu o zalety charakteru, nieskazitelność osobistą i profesjonalną wiedzę, natomiast nie znajduje aprobaty korzystanie w pracy zawodowej z metod handlowych. Dzieje się tak, ponieważ zasady etyki lekarzy, adwokatów, radców prawnych i notariuszy zakazują im prowadzenia reklamy. Naruszenie tego zakazu, zawartego nie w przepisach prawa, lecz w etyce zawodowej członków korporacji, może być uznane za reklamę sprzeczną z dobrymi obyczajami. Ocena prawidłowości wykonywania zawodu zgodnie z kwalifikacjami profesjonalnymi, wymogami moralnymi jest bardzo utrudniona, stąd istotna rola etyki w pracy samorządów zawodowych. Powszechnie przyjmuje się, że do reklamy wolnych zawodów należy podchodzić niezwykle ostrożnie, ponieważ reklama może naruszać godność i obniżać poziom wykonywanego zawodu. W USA pojawiły się nadmierne tendencje do liberalizacji zakazów dotyczących reklamy adwokatów, co doprowadziło do karykaturalnych form tej reklamy i ośmieszenia palestry. Autor nie podzielam stanowiska zwolenników reklamowania się wolnych zawodów, którzy dowodzą, że zakaz prawa do reklamy narusza Konstytucję i prawo prasowe, blokując swobodę wypowiedzi. Te akty normatywne nie zabraniają reklamy, ale obok norm prawnych dotyczących lekarzy, adwokatów, radców prawnych i notariuszy, obowiązują ich jeszcze zasady etyki zawodowej, która nie zastępuje prawa, ale je uzupełnia. Przedstawiciele wolnych zawodów mają prawo do informowania o swojej pracy, w sposób przyjęty przez poszczególne korporacje. Wiadomo też, że pojęcie informacji należy do najbardziej spornych w nauce, a kontrowersje między przedstawicielami wolnych zawodów, a ich korporacjami dotyczą często zakresu i form tej informacji. Trzeba przyjąć, że nie ma tu miejsca na reklamę w pełnym tego słowa znaczeniu. Usługi świadczone przez reprezentantów wolnych zawodów są na tyle specyficzne, że nie wymagają dodatkowego nakłaniania ludzi, by korzystali z usług lekarza, notariusza itd. Natomiast ze zrozumieniem należy odnosić się do działań informacyjnych dotyczących wolnych zawodów i nie dopatrywać się, wraz z powrotem wolnego rynku, we wszystkim co ich dotyczy nagannej reklamy. Kodeksy etyczno - deontologiczne idąc z duchem czasu powinny trudne sytuacje klarownie wyjaśniać, bowiem wolny rynek nie uwalnia od jakichkolwiek zasad i rygorów etycznych. Obowiązujące zakazy reklamy wolnych zawodów będą skuteczne, jeżeli będą dotyczyć wszystkich adresatów.
|
Prawo i reklama 
